Waar vind je de waterhardheid van je gemeente?
De waterhardheid verschilt van gemeente tot gemeente, omdat elke watermaatschappij haar water uit andere bronnen haalt. De snelste manier om de hardheid van jouw water te kennen, is de website van je watermaatschappij: daar vul je je gemeente of postcode in en zie je meteen de waarde in °fH.
Ook op je drinkwaterfactuur staat vaak vermeld welke maatschappij je belevert en soms ook de actuele hardheid. Wie de waarde niet terugvindt, kan de maatschappij rechtstreeks contacteren of het water thuis meten met teststrips.
De websites van de maatschappijen hebben doorgaans een zoekveld of een kaart waarop je je postcode ingeeft. Je krijgt dan de actuele hardheid van je toevoerzone, meestal in Franse graden (°fH). Sommige maatschappijen tonen ook een bandbreedte, bijvoorbeeld 18 tot 24 °fH, omdat de waarde per bron licht kan schommelen.
Wie de waarde liever niet opzoekt, kan de hardheid thuis meten met teststrips of een druppeltest. Dat is handig als je gemeente door meerdere bronnen beleverd wordt en je de exacte waarde aan jouw kraan wil kennen. Voor de keuze van een waterverzachter is een indicatie doorgaans voldoende.
Sommige maatschappijen publiceren de hardheid ook in een overzichtelijke tabel per gemeente of als downloadbare lijst. Dat is handig wanneer je bijvoorbeeld wilt vergelijken tussen de gemeente waar je nu woont en waar je gaat bouwen. De waarde in °fH staat dan netjes naast de postcode vermeld.
Zit jouw gemeente niet meteen in de zoekfunctie, kijk dan of de maatschappij de hardheid per straat of toevoerzone toont. In sommige gevallen is de waarde enkel telefonisch of per mail verkrijgbaar. De klantendienst van je maatschappij geeft je dan de actuele hardheid voor jouw adres.
Watermaatschappijen in Vlaanderen
In Vlaanderen beleveren drie grote maatschappijen het grootste deel van de huishoudens: PIDPA, De Watergroep en Farys. PIDPA bedient de provincie Antwerpen, De Watergroep is actief in onder meer Limburg, Vlaams-Brabant en grote delen van West-Vlaanderen, en Farys levert water in de regio Gent en omstreken.
De hardheid kan zelfs binnen één maatschappij verschillen per gemeente, afhankelijk van de bron. Daarom is de postcode- of gemeenteweergave op de website van je maatschappij de meest betrouwbare bron voor jouw situatie.
Elke maatschappij mengt haar bronnen anders, waardoor de gemiddelde hardheid per regio verschilt. In provincie Antwerpen is het water bijvoorbeeld over het algemeen relatief hard, terwijl sommige West-Vlaamse zones zachter water leveren. Het loont dus om niet uit te gaan van een provinciegemiddelde, maar van de waarde voor jouw postcode.
Naast de drie grote spelers zijn er ook kleinere maatschappijen en intercommunales actief in specifieke zones. Welke maatschappij jouw gemeente belevert, staat op je drinkwaterfactuur. Daar vind je ook de contactgegevens en de website om de hardheid op te zoeken.
De waterbron bepaalt grotendeels de hardheid: grondwaterwinningen leveren vaak harder water dan oppervlaktewater uit rivieren of spaarbekkens. Een maatschappij die meerdere bronnen mengt, kan de hardheid per seizoen licht aanpassen. Daarom publiceren de maatschappijen actuele waarden in plaats van één vast cijfer per provincie.
- PIDPA — provincie Antwerpen.
- De Watergroep — Limburg, Vlaams-Brabant en grote delen van West-Vlaanderen.
- Farys — regio Gent en omstreken.
- Grondwater — doorgaans harder dan oppervlaktewater.
- Mengverhouding — kan per seizoen licht wisselen.
Waterhardheid per postcode
Veel watermaatschappijen tonen de hardheid per postcode, wat nauwkeuriger is dan per gemeente — zeker in gemeenten met meerdere postcodes of verschillende toevoerzones. Vul dus bij voorkeur je postcode in om de juiste waarde te zien.
De waarde wordt uitgedrukt in Franse graden (°fH). Hoe hoger het getal, hoe harder het water. Zo kun je voor je eigen woning bepalen of je water zacht, middelmatig of hard is en of een waterverzachter zinvol is.
Binnen één gemeente kunnen verschillende postcodes een verschillende hardheid hebben, bijvoorbeeld wanneer de ene wijk grondwater krijgt en de andere oppervlaktewater. Ook kan de waarde per toevoerzone verschillen, zelfs als de postcode dezelfde is. De postcode-weergave van je maatschappij houdt daar rekening mee.
Sommige maatschappijen tonen de hardheid ook als een range in plaats van één getal, omdat de mengverhouding doorheen het jaar licht wisselt. Die bandbreedte is voor de keuze van een waterverzachter ruim voldoende: je weet dan meteen of je in de zone zacht, middelmatig of hard water zit.
Twijfel je welke postcode je moet gebruiken, neem dan de postcode van je woonplaats en niet die van je werk of tweede verblijf. De hardheid geldt immers voor de leiding waarop je woning is aangesloten. Bij een nieuwbouw in een ontwikkelingszone kan de maatschappij je ook vertellen van welke bron de aansluiting komt.
Gemeenten met meerdere dorpen en deelgemeenten hebben soms ook meerdere toevoerzones. De hardheid van het centrum kan dan verschillen van die van een deelgemeente enkele kilometers verderop. De postcode-weergave op de website van je maatschappij houdt met die zones rekening en is daarom betrouwbaarder dan een algemene lijst.
- Postcode invoeren — nauwkeuriger dan enkel de gemeentenaam.
- Toevoerzone — kan binnen één postcode nog verschillen.
- Range — sommige maatschappijen tonen een bandbreedte.
Wat betekent de °fH-waarde voor jou?
De °fH-waarde vertelt je hoeveel kalk er in je leidingwater zit. Een lage waarde betekent zacht water met weinig kalkaanslag; een hoge waarde betekent hard water met meer kans op kalkaanslag op toestellen, een hoger zeepverbruik en stuggere was.
Ligt de waarde van jouw gemeente hoog, dan is dat doorgaans de belangrijkste reden om een waterverzachter te overwegen. Bij een lage waarde is een toestel meestal minder dringend, tenzij je om een andere reden kalk wil beperken.
Als richtlijn geldt: onder ±15 °fH is je water zacht, tussen 15 en 30 °fH middelmatig hard, en boven 30 °fH hard tot zeer hard. Hoe hoger je gemeente op die schaal scoort, hoe meer je in huis kalkaanslag, een hoger zeepverbruik en stuggere was mag verwachten.
De waarde heeft ook invloed op de dimensionering van een eventueel toestel. Bij hard water moet een waterverzachter meer kalk per liter verwijderen en dus vaker regenereren. Geef daarom bij een offerteaanvraag altijd de hardheid van je gemeente door, zodat installateurs een passend toestel kunnen voorstellen.
Een hoge °fH-waarde hoeft niet meteen een probleem te zijn als je weinig last ondervindt. De schaal helpt vooral om te inschatten of een waterverzachter bij je woning loont. Bij twijfel over je klachten kun je de waarde combineren met wat je zelf in huis ziet: kalkaanslag op de douche, doffe glazen of een hoog zeepverbruik.
- < 15 °fH — zacht water, weinig kalkaanslag.
- 15–30 °fH — middelmatig hard, klachten nemen toe.
- > 30 °fH — hard tot zeer hard, kalkaanslag vrijwel onvermijdelijk.
Hard water in jouw gemeente?
Komt jouw gemeente uit op hard water, dan is een waterverzachter de meest doeltreffende oplossing tegen kalkaanslag. Een toestel kost indicatief €800 tot €3.000 inclusief installatie, afhankelijk van type, capaciteit en merk.
Laat je daarom adviseren op basis van de hardheid van jouw gemeente en vergelijk offertes. Zo weet je zeker dat je een toestel kiest dat past bij het water dat werkelijk uit jouw kraan komt.
Naast de aankoop reken je op zout en onderhoud: samen indicatief €130 tot €250 per jaar. Een zak zouttabletten van 25 kg kost ruwweg ± €10, en een jaarlijkse onderhoudsbeurt zit tussen €60 en €130. Tel die lopende kosten mee in je vergelijking.
Wie in een zone met middelmatig hard water zit, kan eerst bekijken of de klachten storend genoeg zijn om te investeren. Bij hard water zijn de voordelen van een waterverzachter het duidelijkst merkbaar: minder kalkaanslag, een lager zeepverbruik en een langere levensduur van je toestellen.
Vraag bij je aanvraag ook naar de capaciteit die bij je verbruik past en naar het zoutverbruik van het voorgestelde toestel. Zo vermijd je dat je een toestel krijgt dat niet afgestemd is op de hardheid van jouw gemeente. Laat de installateur weten uit welke gemeente of postcode je komt, want dat bepaalt mee welk model geschikt is.
- Toestel + installatie: indicatief €800–3.000.
- Zout: ruwweg €30–50 per jaar.
- Onderhoud: indicatief €60–130 per beurt.
- Geef je gemeente door — de hardheid bepaalt mee welk model geschikt is.